Vikingen

img_0705img_0708img_0706img_0709img_0710img_0711img_0712img_0713img_0714img_0715

Advertenties

Het Non Agressie Pact van 1939

Op 28 augustus 1939 tekenen Nazi Duitsland en de Sovjet Unie een niet aanvalsverdrag algemeen bekend onder de naam ‘Het Ribbentrop – Molotov Pact’. Daarmee kregen de Duitsers aan hun oostgrens de handen vrij om Polen te bezetten. De Russen kregen de kans om de gebieden te bezetten waarop ze al na de Eerste Wereldoorlog aanspraak op maakten.

Het pakt hield stand tot 22 juni 1941 toen de Duitsers de vast gestelde demarcatie lijn overschreden en de Sovjet Unie aanvielen.Dit was Operatie Barbarossa dat uiteindelijk de ondergang van Duitsland zou betekenen.Het niet aanvalsverdrag kwam volkomen onverwacht.De Fransen en de Britten onderhandelden nog met de Sowjets over een gemeenschappelijk front tegen Hitler. Maar Hitler was hun te snel af.

Er was alom verbazing over het verdrag want nazi’s en communisten waren eigenlijk gezworen ideologische vijanden. Overal moesten communistische partijen in Europa hun standpunt ten aanzien van de nazi’s op bevel van Stalin herzien. Pas toen Hitler de USSR binnenviel konden zij deze tegennatuurlijke situatie opgeven en zich in het bezette Europa aansluiten bij het verzet. Het niet aanvalsverdrag toont ook het nietsontziende gedrag van de beide dictators. Gebieden werden aan elkaar toegekend zonder enige scrupeles en zonder rekening te houden met de bevolkingen van die gebieden.

Non-agressiepact Nazi-Duitsland – USSR

De Duitse Rijksregering en de Regering van de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken gedreven door de wens het proces van vrede tussen Duitsland en de USSR te consolideren en uitgaande van de grond bepalingen van het Neutraliteitsverdrag dat in april 1926 tussen Duitsland en de USSR gesloten werd, zijn tot de volgende overeenkomst gekomen.

Artikel I

De beide verdragsluitende partijen verplichten zich van iedere gewelddaad, iedere agressieve handeling en iedere aanval tegen elkander, alleen zowel als ook samen met andere Mogendheden, te onthouden.

Artikel II

Indien één der verdragsluitende partijen betrokken zou worden in oorlogshandelingen van een derde Mogendheid, zal de andere verdragsluitende partij in geen vorm deze derde Mogendheid ondersteunen.

Artikel III

De Regeringen der beide verdragsluitende partijen zullen voortaan door middel van doelgerichte beraadslagingen in contact met elkander blijven om zich over en weer op de hoogte te houden van kwesties die hun beider interesse hebben.

Artikel IV

Geen der verdragsluitende partijen zal zich -met een of andere Mogendheid verbinden die zich direct of indirect tegen de andere partij richt.

Artikel V

Indien er geschillen of conflicten tussen de gedragsluitende partijen over vragen van welke aard ook zullen ontstaan, zullen beide partijen deze geschillen of conflicten uitsluitend door middel van vriendschappelijke gedachtewisseling, of in dringende gevallen door het instellen van een bemiddelingscommissie oplossen.

Artikel VI

Dit verdrag wordt voor de tijd van 10 jaren gesloten met de bepaling dat als geen der verdragsluitende partijen het een jaar voor afloop opzegt, de duur van dit verdrag automatisch met vijfjaren wordt verlengd.

Artikel VII

Dit verdrag zal intern op de kortst mogelijke termijn geratificeerd worden. De ratificatie-oorkonden zullen in Berlijn uitgewisseld worden. Het verdrag treedt door ondertekening onmiddellijk in werking.

Uitgebracht in twee originele akten, in de Duitse en Russische taal.

Moskou, 23 augustus 1939

Voor de Duitse Rijksregering
v. Ribbentrop
Als gevolmachtigde van de Regering
Van de USSR
W. Molotow

 

Geheim aanhangsel

Geheim aanhangsel bij het Duits-Sovjetische Niet-Aanvalsverdrag van 23 augustus 1939

Ter gelegenheid van de ondertekening van het Niet-Aanvalsverdrag tussen het Duitse Rijk en de Unie van Socialistische Sovjet Republieken hebben de ondertekenende gevolmachtigden van beide partijen in streng vertrouwelijk onderhoud de vraag van de grens van beider belangengebied in Oost-Europa besproken.

l In het geval van een verandering van de staatkundige grenzen in de tot de Baltische Staten Finland-Estland-Letland-Litauen) behorende gebieden, is de noordelijke grens van Litauen gelijktijdig de grens van het belangengebied van Duitsland en de USSR.
Hierbij wordt het belang van Litauen bij het Wilnioes-gebied door beiden erkend.

2 In het geval van een verandering van de staatkundige grenzen van de tot de Poolse Staat behorende gebieden, wordt de grens van het belangengebied van Duitsland en de USSR ongeveer door de rivieren Narew, Weichsel en San afgebakend.

De vraag of in beider belang het behoud van een onafhankelijke Poolse Staat raadzaam zal blijken en hoe de grenzen van deze Staat moeten lopen, kan definitief aan de hand van verdere staatkundige ontwikkelingen bepaald worden. In ieder geval zullen beide Regeringen deze vraag door middel van een vriendschappelijk overleg oplossen.

3 Met betrekking tot Zuid-Oost-Europa wordt van Sowjet zijde interesse voor Bessarabië getoond. Van Duitse- zijde wordt verklaard dat er voor dit gebied geen interesse bestaat.

4 Deze overeenkomst wordt door beide partijen streng geheim gehouden.

Moskou 23 augustus 1939

Voor de Duitse Rijksregering v. Ribbentrop

Als gevolmachtigde van de Regering der USSR W. Molotow

De in deze geheime overeenkomst genoemde gebieden moesten door de Sovjet-Unie bij de vrede van Brest Litowsk op 3 maart 1918 worden afgestaan.

map2blitz 001pic_M_O_Molotov_Ribbentrop%20pact%20map<a

Jozef Stalin 1879 – 1953

image

Jozef Stalin sloeg alle waarschuwingen in de wind en werd in 1941 door Adolf Hitler overvallen. De Sovjet-Unie dreigde ten onder te gaan. Stalin bleek een verstandig opperbevelhebber, die het oorlogvoeren aan zijn generaals overliet. Maar jaloers als hij was, eigende hij zich wel hun successen toe.
Wie aan Jozef Stalin denkt, ziet niet meteen een oorlogsleider voor zich. Het dominante beeld van Stalin is dat van een sluwe bureaucraat, die vanachter zijn bureau met mannetjes schoof, de macht aan zich trok en de Sovjet-Unie vervolgens tussen 1928 en 1953 met ijzeren hand regeerde. Dat beeld is er – vooral dankzij de boeken die mederevolutionair en aartsvijand Leo Trotski in de jaren dertig over hem schreef – stevig in gehamerd. De Stalin van Trotski was letterlijk en figuurlijk een ‘schrijftafelmoordenaar’. Dat verhaal is niet helemaal onjuist, maar wel incompleet.

Sinds enkele jaren weten wij dat Stalin veel meer ‘van de straat’ was dan zijn collega-revolutionairen Lenin en Trotski, die zich in het begin van de vorige eeuw vooral lieten gelden als sprekers en schrijvers. Stalin daarentegen was een voorloper van de moderne terroristen die de publieke opinie sinds 2001 wereldwijd in hun greep hebben. Hij pleegde in zijn geboorteland Georgië verscheidene aanslagen en roofovervallen – die laatste om de revolutie (wat die ook mocht brengen) te financieren.

Stalin was een voorloper van de moderne terroristen die de publieke opinie sinds 2001 wereldwijd in hun greep hebben.
Stalin toonde zich bij die gelegenheden een even bekwaam als meedogenloos leider van ‘de bende’, zoals zijn Georgische rebellenclub eenvoudig genoemd werd. Zijn grootste ‘succes’ vond plaats op 13 juni 1907, toen met veel geweld een geldtransport werd overvallen. Er vielen vele doden en de bolsjewieken (de partij die in 1903 ontstond na een scheuring in de Russische Sociaal-Democratische Arbeiderspartij) waren een miljoen roebel rijker. Leider Lenin, tevoren op de hoogte gebracht van de overval, oordeelde goedkeurend.

Intussen kon geen van de genoemde revolutionairen aan de vooravond van de Russische Oktoberrevolutie van 1917 bogen op een militaire loopbaan. De intellectueel Trotski maakte zich het militaire denken het snelst eigen. Tijdens de gruwelijke burgeroorlog die op de Revolutie volgde en die enkele jaren duurde gaf hij als volkscommissaris van Oorlog leiding aan het inderhaast opgerichte Rode Leger. Dat het Rode Leger uiteindelijk won, dankte het onder meer aan de beslissing tsaristische officieren in dienst te nemen, die op hun beurt weer gecontroleerd werden door politieke  commissarissen.

Paranoia
Stalin, na de Revolutie volkscommissaris voor Nationaliteiten, had geen directe bemoeienis met het Rode Leger en de oorlogvoering. Dat veranderde tijdens de Poolse veldtocht in 1920. Onder leiding van generaal Pilsudski maakte Polen na de Eerste Wereldoorlog aanspraak op gebieden in de Oekraïne, die voor de achttiende eeuw deel hadden uitgemaakt van Polen. Na de verovering van Kiev, door veel Russen beschouwd als bakermat van de Russische beschaving, organiseerden de bolsjewieken een patriottische campagne om de Polen te verjagen. Het werd tevens een poging de wereldrevolutie te exporteren naar het Westen.

In deze campagne liet Stalin zich voor het eerst gelden. De al jaren durende rivaliteit met Trotski, die neerkeek op de ‘primitieve provinciaal’ Stalin, was in de Poolse oorlog voor het eerst te merken. Stalin was politiek officier aan het Russische zuidwestfront en, hoe machtig ook, ondergeschikt aan Trotski. Maar hij was niet van plan Trotski te gehoorzamen. Integendeel, hij trok zijn eigen – rampzalige – plan.

Allereerst gaf hij zijn onderhorige kameraad Semjon Boedjonnyj de eigenzinnige opdracht het slecht geleide Poolse Derde Leger bij Kiew in de achterhoede aan te vallen. Een onverstandig besluit, aangezien Boedjonnyj zo de kans liet liggen dat leger te omsingelen en te vernietigen. Stalin verdraaide de zaken en stelde het tegenover Lenin zo voor dat juist Trotski’s opperbevelhebber Sergej Kamenev gefaald had. Daar bleef het niet bij: enige tijd later weigerde Stalin enkele van zijn legers af te staan aan de hooggeplaatste generaal Toechatsjevski, die kans leek te maken Warschau te veroveren. Het was pure jaloezie: Stalin gunde de jonge Toechatsjevski de zege niet.

De Slag om Warschau veranderde het al wraakzuchtige en naar paranoia neigende karakter van Stalin niet, maar intensiveerde die eigenschappen wel. Stalin zou de mislukte Poolse campagne nooit vergeten. Die leverde hem een levenslange wrok op tegen de katholieke en nationalistische Polen, die het communisme niet goedschiks wensten te aanvaarden.

Op 5 maart 1940 ondertekende Stalin een bevel om in het bezette Oost-Polen circa 20.000 Poolse (onder)officieren in de bossen bij Katyn image

te liquideren.

De Polen zouden de gruwelijke gevolgen van Stalins rancune krap twee decennia later ondervinden. Op 5 maart 1940 ondertekende de inmiddels onbetwiste Sovjetleider een bevel om in het bezette Oost-Polen circa 20.000 Poolse (onder)officieren in de bossen bij Katyn te liquideren. Na de Tweede Wereldoorlog zou satellietstaat Polen het stalinisme aan den lijve ondervinden.

Stalins wraak zou zich echter niet beperken tot Polen. Tussen 1935 en 1938 werden talloze veteranen van de Poolse veldtocht geëxecuteerd. Maarschalk Toechatsjevski was het belangrijkste slachtoffer van deze zuivering. Inmiddels opgeklommen tot vice-commissaris van Defensie onder de rancuneuze nep-generaal en stalinistische hoveling Kliment Vorosjilov, werd Toechatsjevski op 11 mei 1937 gearresteerd, gemarteld en ervan beschuldigd in de jaren twintig een ‘Duitse spion’ te zijn geweest – de gebruikelijke leugens waarmee Stalin mensen kapotmaakte. Op 12 juni 1937 werd hij doodgeschoten. In zijn kielzog werden duizenden generaals en hoge officieren gevangengezet en vermoord, waardoor een hele generatie militairen verlo verloren g

verloren ging. En dat in het Europa van Adolf Hitler. De nazileider domineerde Europa in de jaren dertig en had er nooit een geheim van gemaakt dat kolonisatie van het uitgestrekte Rusland zijn doel was. Stalin had van meet af aan een ambivalente houding tegenover Hitler en zijn nazisme. In de showprocessen midden jaren dertig, waarbij de oude bolsjewistische garde terechtstond, gebruikte hij ‘fascisme’ dikwijls als beschuldiging om hen te vernietigen – niet zelden in een groteske samentrekking met zijn persoonlijke obsessie Leo Trotski, de inmiddels in ballingschap verblijvende rivaal. Verscheidene oude bolsjewisten vonden de dood na te zijn beschuldigd van deelname aan een ‘fascistisch-trotskistische’ samenzwering.

Daaruit sprak Stalins – terechte – vrees voor het nazisme, een vrees die nog toenam toen hij in september 1938 uitgesloten werd van de diplomatieke onderhandelingen over de toekomst van Tsjecho-Slowakije. Stalin vertrouwde de westerse democratieën daarbij nog minder dan Hitler en de zijnen. Hij vergat nooit dat de Engelsen en Fransen in de burgeroorlog die volgde op de Russische Revolutie gepoogd hadden het bolsjewistische bewind omver te werpen.

De crisis rond Tsjecho-Slowakije betekende bovendien het failliet van Stalins politiek van ‘collectieve veiligheid’. Vanaf midden jaren dertig was de Sovjetpolitiek erop gericht geweest fascistisch Europa (Italië en Duitsland) te isoleren door coalities te smeden met sociaal-democratische partijen in de democratische landen en de regeringen van die landen vriendelijk tegemoet te treden.

Monsterverbond
In 1939 was van die vriendelijkheid weinig tot niets meer over. De westerse geallieerden poogden nog wel bij de Sovjets aan boord te komen, maar Stalin wendde zijn steven voorzichtig naar Hitler. Hij ontsloeg Joodse ambassadeurs en hij zette zijn vertrouweling Molotov op de plek van zijn Joodse minister van Buitenlandse Zaken Pavel Litvinov, die het streven naar collectieve veiligheid had vormgegeven. Toen Hitler, die haast had met de oorlog (hij had die liever al voor zijn vijftigste verjaardag op 20 april 1939 willen voeren), aangaf een verdrag te willen, hapte Stalin snel toe. In augustus 1939 werd het Molotov-Ribbentroppact gesloten, met de geheime clausule die niet alleen Polen van de kaart veegde, maar ook de Baltische staten aan de Sovjet-Unie toewees.

Het pact tussen Hitler en Stalin was van meet af aan een monsterverbond, gesloten door twee dictators die vooral bedacht waren op hun eigen belang. Kort na het sluiten van het verbond stond Stalin zich er tegenover zijn vertrouwelingen op voor dat hij Hitler te slim af was geweest en hem om de tuin had geleid. Nu zouden de ‘imperiale machten’, waarbij Stalin nazi-Duitsland en de westerse democratieën gemakshalve over één kam schoor, elkaar in de haren vliegen en zou de Sovjet-Unie buiten schot blijven.

Maar zo koel als Stalin zich voordeed, was hij niet. Alle vrijgekomen bronnen wijzen erop dat de immer wantrouwige Sovjetleider zich emotioneler aan het pact bond dan Hitler, wiens grote doel de vernietiging van het communisme bleef. ‘Ik kan u op mijn erewoord garanderen dat de Sovjet-Unie zijn partner niet zal verraden,’ beloofde Stalin Ribbentrop na afloop van de ondertekening, en het lijkt erop dat hij woord hield. In de twee jaar die volgden, hielden de Sovjets zich stipt aan de afgesproken leveranties van grondstoffen en maakten zij ernst met de uitwisseling van politiek gevangenen – wat neerkwam op verraad van zijn eigen mensen.

Leedvermaak
Het Molotov-Ribbentroppact bood Hitler ruimte voor de verovering van West-Europa. In een moordend tempo werden de Scandinavische landen, Nederland, België en Frankrijk onder de voet gelopen. De snelle nederlaag verblufte en verontrustte Stalin, maar leedvermaak om de westerse nederlaag was hem niet vreemd. In ronkende bewoordingen schreef Pravda op 4 augustus 1940: ‘Hoe schitterend, hoe wonderbaarlijk schoon is het als de hele wereld beeft op haar grondvesten, wanneer machtigen en grootheden ten onder gaan en vallen.’

In het jaar dat volgde op de Duitse verovering van West-Europa tot aan de Duitse inval in de Sovjet-Unie (juni 1940-juni 1941) nam de spanning tussen de dictatoriale staten toe. De toekomst van Europa bleef een heet hangijzer. Berlijn liet doorschemeren de Sovjet-Unie wel als bondgenoot aan zijn zijde te willen hebben in de strijd tegen Engeland, de enig overgebleven vijand in het Westen.

Op 12 november 1940 kwam Molotov naar Berlijn. Sinds de archieven na de ondergang van het communisme begin jaren negentig open zijn gegaan, weten we dat er serieus is gesproken over aansluiting van de Sovjet-Unie bij het driemogendhedenpact van Duitsland, Italië en Japan. Dat het niet tot een viermogendhedenpact kwam, lag niet aan de nobele intenties van Stalin en de zijnen. Die wilden dat Duitse troepen uit Finland en Roemenië zouden worden teruggetrokken en weigerden daarom in te gaan op een mogelijk pact.

Wie nog eens terugdenkt aan de vele communisten en fellow-travellers in Nederland en daarbuiten na de Tweede Wereldoorlog, die de Sovjet-Unie altijd voorstelden als het nobele ‘antifascistische bolwerk’, kan een glimlach niet onderdrukken. Aan de betrekkingen tussen nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie kwam geen moraal te pas; die waren louter een zaak van machtspolitiek.

Nadat Molotov onverrichter zake was teruggekeerd, nam de spanning tussen beide mogendheden in de eerste helft van 1941 toe. Lange tijd is er consensus geweest over de gebeurtenissen in de aanloop van ‘operatie Barbarossa’: de Duitse inval in de Sovjet-Unie op 22 juni 1941. Nazi-Duitsland viel de Sovjet-Unie binnen en Hitler trachtte zijn ultieme droom (vernietiging van het communisme) te verwezenlijken. En toen was daar, midden jaren tachtig van de vorige eeuw, ineens Viktor Soevorov, een voormalig officier van de militaire inlichtingendienst van het Rode Leger.

Hij betoogde dat Hitler Stalin slechts voor was geweest: de Sovjetleider was zelf van plan geweest Duitsland binnen te vallen. Als bewijs voerde Soevorov de enorme troepenmacht aan die in mei en juni 1941 aan de westgrens van de Sovjet-Unie werd samengetrokken. De stelling lokte een felle polemiek uit tussen voor- en tegenstanders. De meest wijze woorden werden in dit debat gesproken door de inmiddels gestorven Nederlandse slavist Marius Broekmeijer, die offensieve plannen van Stalin niet uitsloot, maar terecht poneerde dat er niets te bewijzen viel.

Inzinking
Er lijkt overigens wel wat tegen Soevorovs stelling in te brengen. Stalin was zijn leven lang een voorzichtig en sluw strateeg, die het zekere voor het onzekere nam. Heel anders dan Hitler, die bij al zijn aarzelingen in wezen een roekeloze gokker was. Stalin heeft Hitler ernstig onderschat, omdat hij de Führer voor een ‘gewoon’ staatsman hield, die net zo calculerend was als hijzelf. De vele waarschuwingen over een ophanden zijnde aanval sloeg hij in de wind.

Hitler wist Stalin bovendien te misleiden met enkele meesterlijke brieven, waarin hij Stalin op zijn ‘woord van eer als staatshoofd’ bezwoer geen aanval te overwegen. Toen de Duitse troepen de Russische grens op 22 juni 1941 toch overschreden, kreeg de ‘rode tsaar’ een enorme inzinking. Hij liet het aan Molotov om het volk als eerste toe te spreken. Pas toen zijn collega’s in het politbureau een week later hun vertrouwen in hun opperste leider uitspraken, herwon Stalin iets van zijn verloren zelfverzekerdheid.

De eerste maanden toonde Stalin zich als militair leider de autocraat die hij altijd was en neigde hij ertoe zelf alle touwtjes in handen te nemen. Maar gaandeweg besefte hij dat oorlog voeren een vak apart is. Generaals en andere hoge officieren die nog niet geëxecuteerd waren en hun dagen sleten in de goelag werden teruggehaald en ingezet tijdens de oorlog, die zeker het eerste halfjaar dramatisch verliep voor de Sovjet-Unie.

Stalin onderging een bescheiden gedaanteverwisseling: waar de Sovjetleider zich in de jaren dertig omringde door jaknikkers, raakte hij gesteld op tegenspraak van zijn generaals. Dat tegenspel kwam vooral van de hoogste generaal, de energieke en bekwame Georgi Zjoekov. Stalin accepteerde zijn plannenmakerij – zij het soms met moeite. Die bracht succes, vooral in Stalingrad, waar Zjoekov en de zijnen een geweldige omsingeling van het Duitse Zesde Leger van generaal Friedrich Paulus bewerkstelligden.

Maar de gedaanteverwisseling ging niet zover dat de achterdochtige en eerzuchtige Stalin zijn generaals hun successen gunde. Integendeel, hij verhief zichzelf tot maarschalk en liet zich vieren als groot generalissimo. Stalin wilde de overwinningsparade op 9 mei 1945 zelf afnemen op een witte Arabische hengst, maar werd er bij het oefenen af geworpen. Daarop liet hij het paard tandenknarsend berijden door Zjoekov. Maar Zjoekov betaalde een hoge prijs. De generaal werd na de oorlog uit het Centraal Comité van de Communistische Partij gezet en zijn medailles en trofeeën werden hem afgenomen. Andere generaals trof een erger lot: zij verdwenen (opnieuw) in de goelag of werden geëxecuteerd.

Na de Duitse inval had Stalin zich noodgedwongen gewend tot de kapitalistische erfvijanden Engeland en Amerika. Van het laatste land ontving hij grootschalige hulp, met de Engelse premier en anticommunist Winston Churchill besprak hij de kaart van Europa. Besprekingen waarbij de Sovjetleider zijn gezicht in de plooi hield en de tijd het werk liet doen. Want het Rode Leger, geleid door een terughoudende en verstandige Stalin, denderde onontkoombaar richting Europa en bezette het oosten.

Stalin kwam triomfantelijk uit de Tweede Wereldoorlog en stond op het toppunt van zijn macht. Voorwaar een knappe prestatie van een leider die zich zo in zijn doodsvijand (Hitler) vergiste, waardoor de Sovjet-Unie langs de rand van de afgrond was gelopen. Stalin overleefde en glorieerde dankzij een combinatie van charisma, meedogenloosheid en de wijsheid op het juiste moment de oorlog aan zijn generaals te laten.

DE SLAG OM STALINGRAD
De Duitse aanval op de Sovjet-Unie begon met drie speerpunten: legergroep Noord trok richting Leningrad en omsingelde die stad maandenlang, wat tot hongersnood en massale sterfte leidde. Legergroep Midden trok op naar Moskou, maar strandde op enkele kilometers van de Russische hoofdstad, waar ze in december 1941 werd teruggeslagen. Legergroep Zuid trok op naar het zuiden met de uitdrukkelijke opdracht om de olievoorraden, die vooral rond Bakoe lagen, te veroveren. Daartoe moest het Zesde Duitse Leger onder leiding van de weifelachtige generaal Friedrich Paulus voorbij Stalingrad, dat aanvankelijk geen oorlogsdoel was.

Maar toen de stad binnen schootsbereik lag, werd die in augustus 1942 met veel geweld veroverd. Er ontstond een meedogenloze strijd van man tegen man, waarbij de Duitsers de stuipen op het lijf werden gejaagd. Geen middel werd geschuwd om de Wehrmacht uit te putten: sluipschutters werden ingezet, nachtelijke aanslagen gepleegd en de soldaten werden uit hun slaap gehouden door permanent geluid.

Stalin had in de strijd om Stalingrad intussen order 227 uitgevaardigd, die inhield dat de Sovjetverdediging geen stap terug mocht doen, op straffe van arrestatie en executie. ‘Ivan Ivanov’, zoals de gemiddelde Russische soldaat genoemd werd, zat dus tussen twee vuren. De Russische geheime dienst executeerde naar schatting ruim 20.000 ‘lafaards’.

DE SLAG OM BERLIJN
Op 16 april 1945 startte het Rode Leger, dat vanaf januari dat jaar tot het oosten van Duitsland was doorgedrongen, het offensief om Berlijn te veroveren. De Duitse hoofdstad was al net zo’n prestigeproject als Stalingrad, en Stalin speelde het spel van ‘verdeel en heers’ tussen zijn generaals even vernuftig als Hitler dat in zijn beste jaren deed. Stalin gaf zowel Zjoekov als Konev opdracht Berlijn in te nemen, wat tot een wedloop van de rivalen leidde.

Terwijl Hitler zich vanaf 20 april 1945 in zijn Führer-bunker terugtrok, vonden in de straten van Berlijn hevige gevechten plaats. Jonge kinderen en bejaarden werden door Goebbels opgeroepen voor de Volkssturm en, uitgerust met primitieve wapens, gedwongen het op te nemen tegen de enorme overmacht van het Rode Leger. De Duitsers boden hardnekkig weerstand, bang gemaakt door de propagandamachine van de nazi’s, die gruwelijke plunderingen en verkrachtingen had voorspeld.

Dat laatste bleek niet louter propaganda: Russische soldaten trokken plunderend en brandschattend rond en verkrachtten op grote schaal Duitse vrouwen. De Russische soldaten stonden op hun manier bloot aan hevige propaganda van een totalitair regime en namen bovendien wraak voor de wrede vernietigingsoorlog die de nazi’s in hun vaderland hadden gevoerd.

bron : Historisch Nieuwsblad

Communisme en Rusland 1917-1941

Tsar_nikolai

In dit artikel worden de belangrijkste zaken bijgehouden die in de les besproken worden over het onderwerp communisme en Rusland 1917-1941.

Rusland is een autoritair keizerrijk onder het bewind van de Romanovs. Sinds 1613.

De zwakke Tsaar Nicolaas II regeert vanuit Sint Petersburg gesteund door de adel en de orthodoxe

kerk. Hij wordt door het volk “Vadertje Tsaar” genoemd heerser over “Moedertje Rusland”.

80 procent van het volk is boer. Er is sprake van een opkomende industrie en een begin van een

industrie-proletariaat is aanwezig. Met voornamelijk Frans kapitaal is de Trans Siberische spoorlijn

aangelegd. Rusland heeft sinds 1894 een bondgenootschap met Frankrijk.

De boeren zijn vaak via hun dorpsgemeenschappen ( de mir ) nog afbetaling aan de landeigenaren

schuldig. Daarmee werd de emancipatie van de boeren in 1861 betaald. Horigen werden vrij maar schulden

lijken vaak onoverkoombaar. Hervormingen zijn dringend nodig.

Nicholas II Surrounded by Family

Voorspel
1904-1905 Russisch Japanse Oorlog wordt verloren door Rusland gevolg :

1905  Februari Revolutie : de eerste Sowjets en de Tsaar belooft een Doema (= parlement)

1908 Tsaar heeft de macht weer volledig in handen. Doema uitgespeeld.

1911 Moord op minister Stolypin. Laatste kans op politieke hervormingen verspeeld.

1914  Rusland aan de kant van de geallieerden ( Entente ) in oorlog met Duitsland en Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk. Mislukte inval in Oost Pruisen. Succes in de oorlog tegen Oostenrijk Hongarije.

1916  December : Moord op Raspoetin. Hij had voorspeld dat de Romanovs ten onder zouden gaan.

Rasputin_opt

1917 Februari Revolutie : Tsaar treedt af na volksopstand in Petrograd.

revolutionfeb

Voorlopige regering (o.l.v. Prins Lvov en later Kerensky)

Arbeiders en soldatenraden de zg. sowjets vormen tegenmacht.

Oorlog aan de zijde van de geallieerden wordt voortgezet

Chaos in het leger. Verbroedering met de Duitsers. Honger aan het thuisfront. Deserteren van soldaten.

April                       : Lenin wordt door de Duitsers naar Petrograd gestuurd. Lenin werd in het geheim

door de Duitsers betaald.

In een geblindeerde trein reist hij vanuit Zwitserland naar Rusland.

Juli                          : Mislukte staatsgreep van de Bolsjewieken. Lenin vlucht naar Finland. Trotsky duikt

onder.

Augustus               : Mislukte aanval op Petrograd door de contrarevolutionaire  generaal Kornilov.

Tsaar en zijn familie geinterneerd in Siberie

Russian_Empire_Map_1912

7 november    De communisten plegen een staatsgreep : de Oktober Revolutie

Lenin aan de macht . Trotsky bouwt het Rode Leger op.

BROOD,LAND EN VREDE ! is de slogan van Lenin

1918                        Einde democratie en de Communistische partij alleen aan de macht

Begin terreur tegen tegenstanders en inbeslagnemen van oogsten en vee.

Boeren verzetten zich fel.

Nog meer terreur op het platteland en honger in de steden.

hunger-in-Russia3.11

1918 -1920  OORLOGSCOMMUNISME

voedselvorderingen door de bolsjewieken op het platteland. Massale hongersnood.

1918 maart : Vrede van Brest Litowsk met Duitsland.Duitsers krijgen grote delen van West Rusland

juli 1918  Tsaar en familie door communisten vermoord in Jekatarinenburg .

execution-of-the-tsar

Witte machten grijpen in en voeren oorlog tegen de Bolsjewieken ( VS, GB, F, Jap,)

1918- 1922 BURGEROORLOG

01

Roden tegen de Witten. Hongersnood, terreur en onvoorstelbaar lijden.

Lenin wint uiteindelijk

1921 Invoering van de Nieuwe Economische Politiek die de mensen weer wat economische

vrijheden geeft ( markthandel, eigen stukje grond en winkels in privehanden. De grote

bedrijven blijven in handen van de staat.

Emblem of USSR without labels_thumb

1922 Unie van Socialistische Sowjet Republieken opgericht : de Sowjet Unie

1924 Dood van Lenin

1924-1925 MACHTSTRIJD TUSSEN TROTSKY EN STALIN

12trotskyLenin had in zijn politieke testament gewaarschuwd voor Stalin die hij een wrede, niets ontziende machtswellusteling vond. Op een partijcongres na Lenin’s dood wordt het testament niet voorgelezen. Stalin krijgt wel veel tegenstemmers maar blijft het vertrouwen van de partij genieten. Hij weet Trotsky zwart te maken en deze gaat in ballingschap. Ook andere bolsjewieken schakelt hij uit. Na 1925 is de secretaris van de partij , Josef  Djoegasvili , alias Josef Stalin de absolute baas in de partij. Later wordt Trotsky in Mexico door Stalins geheime dienst vermoord. (1940).

Na 1929 stop Stalin met de NEP en begint hij zijn eigen politiek om van de USSR een wereldmacht te maken. Deze politiek kent twee kanten :

gulag

1 Industrialisatie door middel van een planeconomie met vijfjarenplannen en

2 Collectivisatie van de landbouw met een strijd tegen “de klasse van de Koelakken”

Tijdens de collectivisatie vinden miljoenen mensen de dood en worden miljoenen gedeporteerd naar de goelag kampen.Bovendien worden de plattelandsbewoners van de Oekraine en andere streken bewust uitgehongerd door alle voedsel weg te halen en geen bevoorrading meer toe te staan.Naar schatting 7 miljoen mensen worden bewust uitgehongerd. Dit wordt de Holodomor genoemd.

Stalin maakte gebruik van slavenarbeid en miljoenen onschuldigen verdwenen in de goelag archipel, de stalinistische concentratiekampen. Stalin wordt gevreesd maar ook vereerd als een supermens. Dit is de persoonsverheerlijking van de dictator.

De stalinistische terreur wordt wel heel treurig getoond in een aflevering van In Europa over het jongetje Pavlik. Kijk naar de aflevering.

De moord op de partijleider van Leningrad Kyrov (1934) was het begin van ‘De Grote Zuivering’. De Grote Zuivering was een meedogenloze heksenjacht: voormalige oppositieleiders binnen de partij, staatshoofden, premiers en partijleiders van deelrepublieken, geestelijken, intellectuelen, kunstenaars, trotskisten (aanhangers van Trokski ), zinovjevisten (aanhanger van Zinovjev), rechtsen, maar ook gewone burgers werden het slachtoffer van Stalin’s ‘zuiveringen’. Bijna de halve legerleiding, waaronder de geniale maarschalk Michail Toechatsjevski , werd terechtgesteld. De goelags zaten overvol.Toen uiteindelijk Hitler op 22 juni 1941 de Sowjet Unie binnenviel zat het Rode Leger vrijwel zonder goede officieren en werden miljoenen soldaten door de Nazi’s krijgsgevangen gemaakt.

In augustus 1939 sloten de Sowjets een Niet-Aanvalsverdrag met de Duitsers. De wereld was verbaasd. Communisten waren toch de grootste vijanden van de Nazi’s ? Stalin kreeg wat hij wilde : Oost Polen en de Baltische landen. Hitler veroverde Polen en kon zonder bedreiging in het oosten het westen aanvallen ( mei 1940) . Frankrijk werd verslagen en ook ons land, Belgie en Luxemburg werden bezet. In het westen bleef alleen Engeland over om de strijd tegen HItler voort te zetten.

Op 22 juni 1941 verbrak Hitler het niet aanvalsverdrag met Stalin en viel hij de Sowjet Unie binnen. De Grote Vaderlandse Oorlog werd een vernietigingsoorlog die 28 miljoen mensen het leven zou kosten.

Paradijs in Moskou

peter-de-grote-nattier-gr

Peter de Grote (1672 – 1725) was de Tsaar van Rusland die zijn land wilde moderniseren. Rusland had niet de grote veranderingen van de Verlichting en de wetenschappelijke revolutie meegemaakt zoals de landen in West Europa.In 1696 reisde hij naar de Republiek om kennis te krijgen op allerlei gebied. In Zaandam leerde hij als timmerman veel van de scheepsbouw. Zijn brede interesse had als doel om Rusland te moderniseren en tot een wereldmacht te maken. In 1703 gaf hij opdracht om in de moerassen bij de rivier de Newa aan de Finse golf een stad te bouwen die hij Sint Petersburg noemde. De stad moest een “venster naar het Westen” worden. Vooral Nederland had de belangstelling van de Tsaar. Veel Nederlandse woorden uit de scheepvaart , handel en wetenschap kwamen in de Russische taal terecht. Peter had wel verlichte denkbeelden maar bleef een absolute vorst. Zo’n vorst noemen we een verlicht despoot.

Kijk naar het opmerkelijke verhaal over een “paradijs” in Moskou. De arts en chirurg Bidloo uit Leiden werd de eerste moderne chirurg in het tsarenrijk. Een prachtige reportage om van te genieten.