1566 de Beeldenstorm

De zomer van 1566 was een rare zomer, zeiden de mensen. Er gebeurde zoveel, zo heftig en zo snel achter elkaar. Ze waren verbaasd over wat er gebeurde en er gingen de wildste verhalen rond. 1566 werd al snel ‘het wonderjaar’ genoemd.

Mensen worden achtervolgd

Op 5 april boden tweehonderd edelen Margaretha van Parma een verzoekschrift aan. Margaretha was landvoogdes, zij regeerde de Nederlanden in opdracht van koning Filips de Tweede. In het verzoekschrift vroegen de edelen haar om een einde te maken aan degeloofsvervolgingen, waardoor steeds meer protestantse mensen de gevangenis ingingen. Ze werden ketters genoemd, omdat ze het niet eens waren met de rooms-katholieke kerk.

Wij zijn geuzen, zeiden de edelen

Margaretha schrok van het hoge aantal edelen voor haar deur, maar een raadsheer zei spottend: ‘Het zijn maar geuzen (bedelaars).’ Een paar dagen later sloten deze edelen een verbond en noemden zich ‘geuzen’. Voortaan droegen ze een bedelnap aan hun riem en een munt om hun nek. Zo kon je ze herkennen.

De mensen waren ontevreden

Margaretha twijfelde wat ze moest doen en de geuzen maakten daar gebruik van. Ze vertelden steeds vaker openlijk dat ze het niet langer pikten. Ze wilden verandering. Daardoor durfden meer mensen te protesteren. Mensen die voor ‘het nieuwe geloof’ waren, kwamen in de open lucht bij elkaar. Samen luisterden ze naar toespraken van rondtrekkendepredikanten. Zo’n bijeenkomst heette een hagenpreek.

Kloosters en kerken worden bestormd

Op 10 augustus liep het uit de hand. Na een hagenpreek bestormden de mensen eenklooster. Ze vernielden beelden en namen heel veel spullen mee. Dat was in de buurt van Steenvoorde, dat ligt in de Vlaamse Westhoek. In de maanden daarna werden ook andere kerken en kloosters geplunderd. Eerst alleen in de Vlaamse Westhoek, maar al snel ook inVlaanderen en Brabant. Eind augustus sloeg het over naar de noordelijke Nederlanden.

Wat kun je doen als je boos en arm bent?

Het bestormen en plunderen van kerken en kloosters werd de Beeldenstorm genoemd. De ‘beeldenstormers’ kwamen niet uit één groep van de bevolking. Rijk en arm, man en vrouw, oud en jong deden mee. Ze vernielden heiligenbeelden en kunstwerken. Ze namen de voorraad van de kloosters mee.
Er waren verschillende redenen waarom ze het deden. De vervolgingen van ketters waren vreselijk. Doodgewone mannen en vrouwen die geen vlieg kwaad deden, waren opgepakt. De oogsten mislukten jaar na jaar en er was veel armoede en werkloosheid. Sommigen haatten de, vaak rijke, pastoors en kloosterlingen. Ze werden voorgetrokken, vonden ze. Anderen deden uit nieuwsgierigheid mee.

Heiligenbeelden waren nergens voor nodig

De mensen van het nieuwe geloof, de calvinisten, wilden vooral de kerk bevrijden van bijgeloof. Ze vonden dat de rooms-katholieke kerk met zijn altaren en heiligen een poppenkast was geworden. Daarom vernielden ze de symbolen van de rooms-katholieke kerk. Ze dronken de miswijn op, voerden de ouwels aan de vogels en smeten de heiligenbeelden kapot. Dat waren ‘valse’ heiligen, zeiden ze, alleen God en Jezus Christus waren echt. Ze wilden laten zien dat het christelijk geloof al die onzin niet nodig had. Ze wilden terug naar het zuivere geloof van de eerste christenen. In de rooms-katholieke kerk waren te veel oneerlijke mensen die macht en rijkdom wilden. Ze wilden weer een kerk waar Gods woord het belangrijkste was en de Bijbel werd gelezen en uitgelegd.

De moord op Willem van Oranje 1584

http://www.schooltv.nl/video/de-moord-op-willem-van-oranje-leider-van-de-opstandelingen/#q=categorie%3A%22Geschiedenis%22

Willem van Oranje

Wie was Willem van Oranje?

willemii
Na zijn dood is er voor Willem van Oranje een monumentaal praalgraf gebouwd in de Nieuwe Kerk in Delft. Een eerbetoon aan de ‘Vader des Vaderlands’, zoals hij wordt genoemd. Wie was Willem van Oranje en waarmee heeft hij die erenaam verdiend?
Jeugd
Willem van Oranje werd in 1533 geboren op de Dillenburg, het kasteel van de familie Nassau, in het Duitse rijk. Zijn vader en moeder waren graaf Willem van Nassau en gravin Juliana van Stolberg. Willem kreeg later nog een paar broers.
De achternaam Oranje kreeg hij in 1544 door een erfenis van een oom, die kinderloos stierf. Die oom was heer van het prinsdom Orange, een streek in Frankrijk.
De familie Nassau had ook bezittingen in de Nederlanden. Daarom behoorde prins Willem in de Nederlanden tot de hoge edelen.

Naar Brussel
Over de Nederlandse gewesten regeerde keizer Karel V. Omdat Willem van (Oranje) Nassau tot de belangrijkste Nederlandse edelen behoorde, wilde de keizer dat de jonge prins Willem aan het hof in de hoofdstad Brussel werd opgevoed.
Willem was pas elf jaar toen hij het familiekasteel de Dillenburg met zijn vader en moeder en zijn broers verliet.
Willem moest zich voorbereiden op een belangrijke positie in de Nederlanden.
Karel V

Aan het hof In Brussel kreeg de jonge Willem les in krijgskunde en politiek. Ook maakte hij met de landvoogdes (die in naam van de keizer over de Nederlanden regeerde) een rondreis door het gewest Holland. Zo leerde hij belangrijke edelen in de Nederlanden kennen, zoals bijvoorbeeld graaf Egmont en graaf Hoorne.
Verdeeld geloof
In 1555 werd Karel V opgevolgd door zijn zoon Filips II. De koning woonde voornamelijk in Spanje. Vandaar uit regeerde hij over zijn uitgestrekte rijk. Ook Amerika hoorde daarbij.
Filips II maakte zich grote zorgen over het groeiend aantal protestanten in de Nederlanden. Zij hadden grote kritiek op de rooms- katholieke kerk en volgden de leer van de opstandige monnik Maarten Luther in het Duitse rijk en Johannes Calvijn in Genève.

Onrust in de Nederlanden
In de ogen van koning Filips II waren de protestanten ketters, afvalligen van het ware katholieke geloof. Hij liet hen vervolgen en ernstig straffen: martelingen tot zelfs de brandstapel toe. Veel Nederlanders kwamen hiertegen in verzet.
Ook de edelen hoorden daarbij. Zij maakten zich bovendien zorgen, omdat koning Filips II hen steeds minder inschakelde in het landsbestuur.
In 1566 sloegen protestanten de beelden van heiligen in veel kerkgebouwen kapot, de beeldenstorm. In reactie stuurde koning Filips II een Spaans leger onder leiding van de hertog van Alva naar de Nederlanden.
Willem van Oranje wachtte dat leger niet af. Hij vluchtte naar het familieslot de Dillenburg.

Onderdrukking onder Alva  1566Alva1

 

Alva wilde in de Nederlanden een belasting heffen, zodat Filps II niet meer telkens geldzorgen zou hebben. Hij voerde de Tiende Penning in, een belasting die handel en industrie veel duurder maakte.
Mensen waren heel boos over de Tiende Penning. Winkels werden gesloten. In Brussel staakten de bierbrouwers hun werk. Alva zette met harde hand door. Hij liet mensen ter dood veroordelen. Het verzet werd hierdoor nog groter.
Opstand 1568
Vanuit de Dillenburg gaf Willem van Oranje leiding aan de opstand in de Nederlanden tegen koning Filips II en zijn landvoogd Alva. Hij stelde aanvals- plannen op en zorgde voor geld voor de legers.
Na de inname van Den Briel in 1572 door de Watergeuzen, verklaarden zich meer steden voor de prins van Oranje. Alva belegerde die steden, maar het lukte hem niet om ze in te nemen.
Het gebied van de opstand werd steeds groter. In 1581 verklaarden de opstandige gewesten dat Filips II niet langer hun koning was. Dit werd verklaard in de Acte van Verlating.

Moord 1584

Een aanslag op de prins behoorde voortdurend tot de mogelijkheden. Hij was immers de leider van de opstand in de Nederlanden. Op 10 juli 1584 lukte het Balthasar Gerards de prins van het leven te beroven.
De moord gebeurde in het woonhuis van de prins in Delft. De opstandige gewesten moesten nu zonder de leiding van Willem van Oranje de strijd tegen Spanje voortzetten. Uiteindelijk erkende Spanje de Republiek der Verenigde Nederlanden als onafhankelijke staat in 1648. Dit was bij de Vrede van Munster.

Obama en de Acte van Verlaetinghe

rijksmuseum%20obama%20rutte%20anp

President Obama bekeek op 24 maart 2014 in het Rijksmuseum de Acte van Verlaetinghe, het stuk waarin de Staten Generaal in 1581 Filips II als vorst in de Nederlanden afzetten.

De opstellers van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring van 4 juli 1776 werden door de Acte van Verlating sterk geinspireerd. Ook zij zetten hun vorst af. Koning George van Groot Brittannie reageerde met strijd die de Amerikaanse rebellen wonnen. De Verenigde Staten werden geboren. Nederland erkende als tweede land de VS.

Het beleg van ’s Hertogenbosch 1629

Frederik Hendrik , Prins van Oranje belegerde ’s Hertogenbosch in 1629.Het gebied rondom de stad was onder water gezet, maar de Staatse belegeraars maalden het land weer droog en de stad viel in hun handen. De katholieke priesters en kloosterlingen moesten de stad verlaten. De bisschop verliet de stad en vluchtte naar Mechelen in het Spaanse gebied. De Sint Jan werd een protestantse kerk tot de teruggave aan de katholieken in de tijd van Napoleon.

De belegering van ’s Hertogenbosch 1629

Willem van Oranje 1533 – 1584

Willem van Oranje was een edelman die als jongeman veel wilde bereiken. Hij groeide uit tot een dwarsligger, een rebel. Toch wordt hij vaak de ‘vader des vaderlands’ genoemd. Hij legde de basis voor een nieuwe Nederlandse staat. Ook al was dat niet zijn bedoeling geweest…

Ineens was Willem een prins

Willem werd in 1533 op slot Dillenburg in Duitsland geboren. Toen hij 11 jaar oud was, erfde hij het prinsdom Oranje in Frankrijk. Voortaan was hij een prins. Karel de Vijfde eiste dat de nieuwe prins rooms-katholiek zou worden opgevoed, ook al waren zijn ouders protestant. Daarom groeide Willem vanaf zijn twaalfde op aan het keizerlijk paleis in Brussel. Hij kreeg een Franstalige opvoeding, want dat paste bij zijn stand.

Willem verzette zich tegen Filips II

Vanaf 1555 kreeg Willem van Oranje belangrijke banen. Hij werd lid van de regering, baas van het leger en  stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht. Willem werd één van de belangrijkste edellieden in de Nederlanden. Maar hoe belangrijker hij werd, hoe slechter het ging tussen hem en zijn koning, Filips II. De edelen die met Willem bevriend waren, waren het ook niet eens met Filips II. Net als Willem wilden de edelen dat Filips II minder streng was tegen de ketters. Ze waren er ook tegen dat Filips steeds meer ambtenaren stuurde om het land te besturen. Die ambtenaren waren namelijk geen edellieden. En dat betekende dat de edelen steeds minder macht kregen.

Daar komt ons volkslied vandaan

Willem en Filips II kregen steeds vaker ruzie. Na de Beeldenstorm in 1566 vluchtte Willem naar Dillenburg. Hij wilde van daaruit een einde maken aan de regering van de hertog van Alva. Alva was aangesteld door koning Filips II om in Nederland de orde terug te brengen. Vanaf 1568 deed Willem met zijn leger gewapende invallen in de Nederlanden. Maar hij voerde de strijd ook op een andere manier: via folders, strijdliederen en spotprenten. Aan die strijd hebben we ons volkslied, het Wilhelmus, te danken.

Bijna was het gelukt

In het begin hadden Willem van Oranje en zijn edelen niet veel succes. Pas toen dewatergeuzen op 1 april 1572 Den Briel veroverden, kreeg de  opstand van Willem van veel meer kanten steun.
Het lukte Filips niet om de opstandelingen in Holland en Zeeland te verslaan. Dat was ook te danken aan het doorzettingsvermogen van Willem van Oranje. In 1576 sloten Holland en Zeeland in Gent vrede met de andere gewesten van de Nederlanden: de ‘Pacificatie’ van Gent. Het ideaal van Oranje was ineens heel dichtbij. Hij wilde graag dat de zeventien Nederlanden onder leiding van de adel één land vormden. Een land waarin de verschillende godsdiensten in vrede naast elkaar konden bestaan. Maar de vrede hield geen stand en de gewesten gingen weer uit elkaar.

Willem van Oranje wordt vermoord!

In 1580 loofde Filips II een beloning uit voor degene die Willem van Oranje zou doden. Willem schreef een brief om zich te verdedigen. En de Staten-Generaal van de opstandige gewesten schreven het ‘ Plakkaat van Verlatinghe’. Eigenlijk zeiden ze allebei hetzelfde: ze vonden dat ze gelijk hadden met hun opstand tegen Filips II. Hij was een heel slechte koning, een echte tiran, zeiden ze.
Op 10 juli 1584 werd Willem van Oranje doodgeschoten door Balthasar Gerards. Het leek even alsof Oranje niets had bereikt. Maar nog geen vijfentwintig jaar later hadden de opstandige gewesten zich ontwikkeld tot de Republiek der Verenigde Nederlanden. Willem van Oranje wordt gezien als degene die de basis had gelegd voor deze nieuwe staat.

Leo Belgicus


In de zestiende en zeventiende eeuw beeldden de kaartenmakers de Nederlanden af als de Nederlandse leeuw : de Leo Belgicus. Belgicus ? Ja, in de tijd van Caesar heette ons gebied Gallia Belgica. Later noemde men de Zuidelijke Nederlanden die na 1648 Spaans waren gebleven Belgie.

Placcaert van Verlaetinghe 1581

De Staten Generaal van de Verenigde Nederlanden zworen Filips II in 1581 af als Heer der Nederlanden. Hij had zich niet gehouden aan de opdracht zich als een goed herder over zijn schapen te gedragen. De rechten van de gewesten werden door zijn maatregelen niet gerespecteerd en de privilegies geschonden. Deze verklaring inspireerden later de Amerikaanse opstandelingen om hun vorst koning George van Engeland af te zweren en de Verenigde Staten van Amerika als onafhankelijk land uit te roepen.

Lees de oorspronkelijke zestiende eeuwse tekst : https://rythoviaan.wordpress.com/de-acte-van-verlaetinghe-1581/