Griekse goden

img_0716img_0717img_0719 img_0720 img_0721 img_0722 img_0723

Advertenties

Orpheus en Eurydice

Het verhaal van Orpheus en Eurydice wordt verteld in Metamorphosen 10:1-63 van de Romeinse dichter Ovidius. Orpheus, zoon van de god Apollo was een dichter, beroemd om zijn lierspel. Met de muziek van zijn lier betoverde hij mens en dier. Zijn muziek was zo mooi dat zelfs de bomen en rotsen hem volgden op de klank. Orpheus trouwde met de mooie bosnimf Eurydice. Zij werd echter op hun huwelijksdag gebeten door een giftige slang waar ze op trapte toen ze vluchtte voor een ongewenste aanbidder. Ze stierf aan de beet. Orpheus was hierover zo diep bedroefd dat hij in de onderwereld afdaalde om de schimmen en de heerser van de onderwereld zijn droevenis te tonen en te smeken om de terugkeer van Eurydice. Met zijn muziek kreeg hij Pluto (gr.Hades) zover dat Eurydice hem terug naar de aarde mocht volgen. Voorwaarde was dat hij niet naar haar zou kijken tot ze uit de dodenwereld zouden zijn. Op het laatste ogenblik keek Orpheus toch om en Eurydice verdween nu voor altijd in het schimmenrijk. Na het verlies van zijn geliefde vrouw verachtte Orpheus de vrouwen, die zich juist erg tot hem aangetrokken voelden. Hij werd daarom aangevallen en verscheurd door de razende maenaden (1) van Ciconia in Tracia. Hoewel het verhaal zo natuurlijk triest afloopt zijn de zielen van Orpheus en Eurydice uiteindelijk toch verenigd.

corot

Jean-Baptiste Camille Corot (1796-1875): Orpheus leidt Eurydice de Onderwereld uit (1861)

De opera van Christoph Willibald von Gluck (1714-1787) Orfeo ed Eurydice (1762) Een mythe waarin de betoverende werking van muziek en poezie een hoofdrol speelt is natuurlijk een zeer inspirerend gegeven voor componisten. De halfgod Orpheus, die met zijn zang- en snarenspel mensen, dieren, planten, goden, ja zelfs stenen en gevoelloze monsters in vervoering kon brengen, is dan ook bezongen in liederen, symfonische gedichten, opera’s en andersoortige muziekdramatische werken, vanaf de prille zeventiende eeuw (Peri, Monteverdi) tot en met de twintigste (Stravinsky). Op 5 oktober 1762 vond de eerste opvoering van Orfeo ed Eurydice plaats in het Burgtheater in Wenen ter gelegenheid van de verjaardag van keizer Franz van Oostenrijk. Vanwege deze vrolijke aanleiding zag Gluck zich genoodzaakt zich te houden aan het verplichte ‘lieto fine’, de bij de Opera seria traditionele ‘happy ending’, en af te wijken van het tragische en nogal bloeddorstige einde van de Orpheus-mythe zoals die was opgetekend door Ovidius en Vergilius.

Orphee et Eurydice door Christoph Willibald Gluck. Theatre musical de Paris – Chatelet. Orchestre revolutionnaire et romantique, Orfeo : Magdalena Kozena , Eurydice : Madeline Bender , Amor : Patricia Petitbon  Monteverdi Choir. Regie Robert Wilson, Dirigent John Eliot Gardiner.

Orphée_chez_les_Thraces

Orpheus bij de Thraciers

De opera is opgebouwd uit vijf scenes De eerste scene toont direct een van de meest tragische gedeelten van het verhaal: de rouw om de dood van Eurydice. Het vrolijke bruiloftsfeest van Orfeo en Eurydice, de dramatische omslag door de boodschapper die komt vertellen over Eurydice’s plotselinge dood In de tweede scene daalt Orfeo (begeleid door lugubere, razendsnelle strijkers-tremoli) af naar de donkere grotten aan de oevers van de Styx. Dan volgt een prachtige, bijna vermakelijke scene waarin duidelijk te volgen is hoe door Orfeo’s magische muziek (herhaaldelijke, steeds indringender wordende, smekende aria’s, begeleid door zacht harpgetokkel), de Furien langzaam maar zeker overstag gaan. De derde scene begint met Orfeo en Eurydice een paradijselijke klankschildering van de eeuwigheid, het Elysium ( de onderwereld ) Echter, in de vierde scene, raakt hij haar weer kwijt. Orfeo, die de verwarring en beschuldigingen van Eurydice, die zijn ongenaakbare gedrag verkeerd uitlegt, niet langer kan verdragen, keert zich om en Eurydice sterft nogmaals. Dan klinkt Orfeo’s wonderschone hartverscheurende aria ‘Che fare senza Eurydice!’ (wat moet ik zonder Eurydice!). Wanneer hij zich daarna wanhopig van het leven wil beroven verschijnt als een Deus ex Machina Amor,de god van de liefde ,die Eurydice weer tot leven brengt. Een triomfantelijk loflied op de liefde besluit de opera. (1) http://nl.wikipedia.org/wiki/Maenaden

Cervelli Orfeo ed Euridice

Cervelli Orfeo ed Eurydice

Hybris

Hybris (Oudgrieks: ὕβρις) is het Oudgriekse woord voor overdreven trots, hoogmoed, overmoed, grootheidswaanzin, brutaliteit, onbeschaamdheid met name tegenover de Griekse goden en/of de goddelijke wereldorde. Het woord hybris heeft geen goede Nederlandse vertaling die het begrip volledig dekt, maar kan in de moderne tijd nog het beste omschreven worden met het gezegde ‘hoogmoed komt voor de val’.

De hybris-gedachte is een typisch en veel voorkomend thema in het Griekse denken, dat in verschillende mythen, epen en tragedies en in de ethiek onder allerlei vormen naar voren treedt. De vermetele overmoed van een mens, die, in eigenwaan verstrikt en verblind, zich door niets of niemand een halt wenst te laten toeroepen en in zijn ongebreidelde heerszucht zelfs de hand slaat aan een door de goden vastgelegde wereldorde of tegen het lot, wordt door goddelijk ingrijpen meedogenloos afgestraft.

Karakteristiek daarbij is dat de schuldige altijd zijn eigen ongeluk veroorzaakt, omdat hij na het overschrijden van de (overigens niet objectief bespeurbare) grens of norm met verblinding (Grieks atè) getroffen wordt en niet meer merkt dat hij zijn eigen ondergang tegemoet gaat.

Er bestond in de Griekse mythologie ook een godin Hybris. Zij was de personificatie van het begrip hybris. Ze bracht haar meeste tijd onder de stervelingen door.

Theseus en de draad van Ariadne

                                                Theseus doodt de minotauros

Theseus (Θησεύς) is een figuur in deGriekse mythologie . Hij was de held vanAthene en Attika. Zijn bekendste daad was het doden van de Minotauros half mens, half stier, op Kreta.

Theseus groeide op in Troezen, aan de oostkust van.Peloponnesos. Zijn moeder, Aithira, wist niet wie zijn vader was. Ze had negen maanden geleden geslapen met  Poseidon, de god van de zee, en met Aigeus, de koning van Athene. Deze zei tegen Aithra dat, mocht ze een zoon krijgen, ze hem goed moest opvoeden tot een sterk man. Hij zou zijn zwaard en sandalen onder een steen leggen. Als Theseus sterk genoeg was om de steen te kunnen optillen moest hij naar Athene komen.

Toen Theseus 16 werd kon hij de steen optillen en ging hij naar Athene. Op zijn weg kwam hij allerlei rovers tegen die hij van kant maakte met het zwaard van zijn vader. Ondertussen was Aigeus getrouwd met Medeia , een zieneres, en had een zoon gekregen die Medos heette. Toen Medeia Theseus zag wist ze dat, als ze niet snel iets deed, Theseus de troonopvolger zou worden in plaats van haar zoon Medos. Ze besloot hem een test te laten doen: Theseus moest de stier van Marathon vermoorden. Dit lukte Theseus echter en toen hij terugkwam besloot Medeia hem tijdens het feestmaal te vergiftigen door hem gif te laten drinken. Voordat Theseus dronk sneed hij eerst het vlees met het zwaard van zijn vader. Toen Aigeus dit zag viel bij hem het kwartje. Hij sloeg de beker uit de hand van Theseus, die net wilde gaan drinken.

Aigeus had echter nog één probleem. Koning Minos van Kreta dreigde met oorlog met Athene. Die kon alleen voorkomen worden zolang Athene om de zeven jaar 14 jongeren, 7 jongens en 7 meisjes, liet overvaren als voedsel voor de Minotauros. Theseus was één van de 14 die de reis maakten. Zijn doel was om de Minotauros te doden en de levens van de andere Atheense jongeren te redden. Hij werd op Kreta verliefd op Ariadne, de dochter van koning Minos. Ariadne wilde hem helpen en gaf hem de draad van Ariadne en een zwaard. Theseus doodde de Minotaurus en kon ontsnappen uit het labyrint (doolhof).

 

Reconstructie van het paleis van Minos in Knossos op Kreta. Hier was waarschijnlijk het labyrint.

Theseus nam Ariadne mee op de boot en samen met de andere Atheense jongens en meisjes voeren ze richting Athene. Ze stopten op het eiland Naxos en dansten daar een dans. Op de zevende dag beloofde Theseus alles aan Ariadne wat een getrouwde man en vrouw aan elkaar beloven. De volgende dag ging Theseus in alle vroegte weg zonder Ariadne. Ariadne was namelijk door Dionysos.mee naar de hemel genomen. Theseus hoorde het roepen van Dionysos en werd toen vervloekt. Hierdoor vergat hij het witte zeil te hijsen. Theseus had namelijk vóór zijn reis met zijn vader afgesproken dat als hij het had overleefd met een wit zeil terug te komen. Nu voer hij met een zwart zeil. Toen Aegeus het schip met het zwarte zeil zag, dacht hij dat Theseus gestorven was. Hij liet zich in de zee vallen waarna hij overleed. Theseus werd daardoor koning van Athene. De zee waar Aegeus in viel heette sindsdien de Egeïsche Zee.

De Griekse goden vind je HIER !