Een dag in Pompeii. 79 n Chr.

Advertenties

De moord op Gaius Julius Caesar 15 maart 44 v. Chr.

image

Caesar werd vermoord in de senaat door samenzwerende senatoren waaronder zijn neef Brutus. Zo kwam er een einde aan Caesars’ dictatuur. en begon er een nieuwe burgeroorlog die uiteindelijk eindigde met de overwinning van Octavianus. Octavianus was de geadopteerde zoon van Caesar. De senaat gaf hem de titel Princeps wat de eerste betekent. Octavianus nam ook nog de naam aan van Caesar aan . Hij werd de eerste keizer van het Imperium Romanum.

Xanten Romeinse stad aan de Rijn

COLONIA VLPIA TRAIANA

Ieder jaar gaan de 1e klassen geschiedenis naar Xanten in Duitsland om te ervaren hoe een Romeinse stad in de 2e eeuw na Chr. eruit zag. Kijk hier voor een indruk van wat het Archaeologisches Park Xanten te bieden heeft.

Samenvatting Romeinen 1 VWO

4.1 Van stad tot wereldrijk

Rome was eerst een koninkrijk en daarna een republiek onder leiding van de senaat. Met behulp van een sterk leger groeide de stadstaat uit tot wereldrijk rond de Middellandse Zee. Vaak werd oorlog gevoerd om gebieden te onderwerpen, zoals tegen Carthago. Door de veroveringen kregen legeraanvoerders veel macht. Tussen hen braken burgeroorlogen uit. Nadat Julius Caesar in 46 v.C. dictator was geworden, werd hij vermoord. In 27 v.C. werd het Romeinse rijk een keizerrijk, met Octavianus Augustus als eerste keizer. Er volgde een langdurige periode van vrede in het rijk (pax Romana). In de 2e eeuw strekte het keizerrijk zich uit van Noord-Engeland en de Rijn in het noorden, tot de Sahara in het zuiden en de Eufraat in het oosten.

4.2 De Romeinse samenleving

In de landbouwstedelijke samenleving van het Romeinse rijk bestonden grote sociaaleconomische verschillen. Er was een kleine zeer rijke bovenlaag. Sommige Romeinen werden rijk met handel, maar de belangrijkste bron van rijkdom was het bezit van veel landbouwgrond.  Door de oorlogen werden veel boeren geruïneerd. Op het platteland ontstonden grote landbouwbedrijven met slaven. In Rome ontstond een groot proletariaat dat met  ‘brood en spelen’ rustig gehouden werd. Een groot deel van de bevolking was slaaf. Soms waren er slavenopstanden, zoals van Spartacus.

4.3 De cultuur van het rijk

Het Romeinse rijk had een multiculturele samenleving, waarin verschillende volkeren met diverse culturen samenleefden. Er werden vele goden vereerd, met tempels en feesten. Er was godsdienstige verdraagzaamheid, maar iedereen moest de staatsgoden en de keizer vereren. De Romeinen namen veel over van de Griekse cultuur, zoals beelden, gebouwen, schilderijen, gedichten, wetenschap en filosofie. Hierdoor ontstond de Grieks-Romeinse (klassieke, antieke) cultuur, die in het hele rijk werd verspreid (romanisering). In het hele rijk was Romeins geld in gebruik.

4.4 De opkomst van het christendom

In de provincie Judea sloegen Romeinen joodse opstanden neer en verwoestten de tempel in Jeruzalem. Joden verspreidden zich over het Romeinse rijk. Na de kruisiging van Jezus Christus in Jeruzalem (omstreeks 30 n.C.) stichtten zijn volgelingen het christendom. De Romeinen verboden deze godsdienst omdat christenen de Romeinse goden afwezen en weigerden de keizer te vereren. Keizer Constantijn gaf de christenen in 313 godsdienstvrijheid. In 392 werd het christendom de staatsgodsdienst. Andere godsdiensten werden verboden. Er ontstond een christelijke organisatie, de kerk, onder leiding van de paus, de bisschop van Rome.

4.5 Romeinen, Germanen en Kelten

In Noord- en West-Europa leefden Kelten (Galliërs) en Germanen in een landbouwsamenleving. De Romeinen stuitten bij hun veroveringen op fel verzet van oorlogszuchtige Germaanse stammen. De Rijn werd de grens (limes). In Zuid-Nederland bouwden de Romeinen forten, legerplaatsen en steden. Vanaf de 3e eeuw drongen Germanen met geweld het Romeinse rijk binnen (volksverhuizingen) en stichtten er eigen koninkrijken.  Toen Germanen in 476 de keizer in Rome afzetten eindigde het West-Romeinse rijk. Het Oost-Romeinse of Byzantijnse rijk bleef bestaan in het oostelijke Middellandse Zeegebied.

4.6 Pompeii

In 79 n.C. werd de Romeinse stad Pompeii door een uitbarsting van de vulkaan Vesuvius bedolven onder een dikke laag as en lava. In de 18e eeuw werd de stad teruggevonden. Archeologen vonden er afdrukken van stervende mensen en dieren. Voor archeologen en historici is de stad een belangrijke bron van kennis van het Romeinse leven.

4.7 Het Byzantijnse rijk

Na de val van het West-Romeinse rijk bleef het Oost-Romeinse of Byzantijnse keizerrijk bestaan rondom de oostelijke helft van de Middellandse Zee. De hoofdstad Constantinopel was eeuwenlang de grootste stad van Europa. De Byzantijnen bewaarden en ontwikkelden de Romeins-Griekse cultuur tot een eigen Byzantijnse cultuur, met een eigen bouwstijl en een eigen Grieks-orthodoxe kerk. Vanaf de 7e eeuw veroverden Arabieren en Turken steeds meer gebieden van het Byzantijnse rijk. Door de Turkse verovering van Constantinopel in 1453 eindigde het Byzantijnse rijk.

Het pantheon in Rome

Het pantheon ( alle goden ) was een tempel in Rome die tussen 118 en 128 werd gebouwd tijdens het keizerschap van Hadrianus. De voorzijde is een klassieke tempel maar daarachter bevindt zich een ronde ruimte met koepel. Het licht valt door een oculus ( oog ). De koepel is gebouwd in beton. De blokken hebben uitsparingen om gewicht te besparen. Het pantheon bestaat nog steeds en is nu een katholieke kerk.
image

image

image

image

image

Orpheus en Eurydice

Het verhaal van Orpheus en Eurydice wordt verteld in Metamorphosen 10:1-63 van de Romeinse dichter Ovidius. Orpheus, zoon van de god Apollo was een dichter, beroemd om zijn lierspel. Met de muziek van zijn lier betoverde hij mens en dier. Zijn muziek was zo mooi dat zelfs de bomen en rotsen hem volgden op de klank. Orpheus trouwde met de mooie bosnimf Eurydice. Zij werd echter op hun huwelijksdag gebeten door een giftige slang waar ze op trapte toen ze vluchtte voor een ongewenste aanbidder. Ze stierf aan de beet. Orpheus was hierover zo diep bedroefd dat hij in de onderwereld afdaalde om de schimmen en de heerser van de onderwereld zijn droevenis te tonen en te smeken om de terugkeer van Eurydice. Met zijn muziek kreeg hij Pluto (gr.Hades) zover dat Eurydice hem terug naar de aarde mocht volgen. Voorwaarde was dat hij niet naar haar zou kijken tot ze uit de dodenwereld zouden zijn. Op het laatste ogenblik keek Orpheus toch om en Eurydice verdween nu voor altijd in het schimmenrijk. Na het verlies van zijn geliefde vrouw verachtte Orpheus de vrouwen, die zich juist erg tot hem aangetrokken voelden. Hij werd daarom aangevallen en verscheurd door de razende maenaden (1) van Ciconia in Tracia. Hoewel het verhaal zo natuurlijk triest afloopt zijn de zielen van Orpheus en Eurydice uiteindelijk toch verenigd.

corot

Jean-Baptiste Camille Corot (1796-1875): Orpheus leidt Eurydice de Onderwereld uit (1861)

De opera van Christoph Willibald von Gluck (1714-1787) Orfeo ed Eurydice (1762) Een mythe waarin de betoverende werking van muziek en poezie een hoofdrol speelt is natuurlijk een zeer inspirerend gegeven voor componisten. De halfgod Orpheus, die met zijn zang- en snarenspel mensen, dieren, planten, goden, ja zelfs stenen en gevoelloze monsters in vervoering kon brengen, is dan ook bezongen in liederen, symfonische gedichten, opera’s en andersoortige muziekdramatische werken, vanaf de prille zeventiende eeuw (Peri, Monteverdi) tot en met de twintigste (Stravinsky). Op 5 oktober 1762 vond de eerste opvoering van Orfeo ed Eurydice plaats in het Burgtheater in Wenen ter gelegenheid van de verjaardag van keizer Franz van Oostenrijk. Vanwege deze vrolijke aanleiding zag Gluck zich genoodzaakt zich te houden aan het verplichte ‘lieto fine’, de bij de Opera seria traditionele ‘happy ending’, en af te wijken van het tragische en nogal bloeddorstige einde van de Orpheus-mythe zoals die was opgetekend door Ovidius en Vergilius.

Orphee et Eurydice door Christoph Willibald Gluck. Theatre musical de Paris – Chatelet. Orchestre revolutionnaire et romantique, Orfeo : Magdalena Kozena , Eurydice : Madeline Bender , Amor : Patricia Petitbon  Monteverdi Choir. Regie Robert Wilson, Dirigent John Eliot Gardiner.

Orphée_chez_les_Thraces

Orpheus bij de Thraciers

De opera is opgebouwd uit vijf scenes De eerste scene toont direct een van de meest tragische gedeelten van het verhaal: de rouw om de dood van Eurydice. Het vrolijke bruiloftsfeest van Orfeo en Eurydice, de dramatische omslag door de boodschapper die komt vertellen over Eurydice’s plotselinge dood In de tweede scene daalt Orfeo (begeleid door lugubere, razendsnelle strijkers-tremoli) af naar de donkere grotten aan de oevers van de Styx. Dan volgt een prachtige, bijna vermakelijke scene waarin duidelijk te volgen is hoe door Orfeo’s magische muziek (herhaaldelijke, steeds indringender wordende, smekende aria’s, begeleid door zacht harpgetokkel), de Furien langzaam maar zeker overstag gaan. De derde scene begint met Orfeo en Eurydice een paradijselijke klankschildering van de eeuwigheid, het Elysium ( de onderwereld ) Echter, in de vierde scene, raakt hij haar weer kwijt. Orfeo, die de verwarring en beschuldigingen van Eurydice, die zijn ongenaakbare gedrag verkeerd uitlegt, niet langer kan verdragen, keert zich om en Eurydice sterft nogmaals. Dan klinkt Orfeo’s wonderschone hartverscheurende aria ‘Che fare senza Eurydice!’ (wat moet ik zonder Eurydice!). Wanneer hij zich daarna wanhopig van het leven wil beroven verschijnt als een Deus ex Machina Amor,de god van de liefde ,die Eurydice weer tot leven brengt. Een triomfantelijk loflied op de liefde besluit de opera. (1) http://nl.wikipedia.org/wiki/Maenaden

Cervelli Orfeo ed Euridice

Cervelli Orfeo ed Eurydice

Het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden

Om het jaar bezoeken 1 en 2 gym het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Nederlands’ mooiste museum over de oudheid.

Kijk hier naar ons laatste bezoek in 2011.